مؤلف مجهول

مقدمه 54

رستم نامه ( فارسى )

دستگاه آوايى زبان فارسى - تكرار شده است اين گمان را پيش مىآورد كه شايد كاتب ، منظومه را به صورت شنيدارى ( سماع ) استنساخ كرده است نه از روى نسخه‌اى ديگر . تا جايى كه نگارنده در فهرستهاى نسخ خطّى جستجو كرده است ، رستم‌نامه دست‌نويس ديگرى ندارد و آثارى كه در فهارس نسخه‌ها و كتب چاپى ( سنگى و حروفى ) با نام رستم‌نامه معرّفى شده است هيچ ربطى با اين منظومه و موضوع آن ندارد ، بلكه اين مجموعه‌ها همان‌گونه كه ژول مول نيز خاطرنشان كرده است « 1 » بازنويسى منثور بخشهايى از شاهنامه با محوريّت داستانهاى رستم است كه در شمارى از آنها علاوه‌بر شاهنامه رواياتى از منظومه‌هاى پهلوانى پس از آن و گزارشهاى نقّالى و مردمى هم وارد شده است . « 2 » يرژى چيپك نوشته است : « يك حماسه كم‌حجم و كوتاه به شكل چاپ عاميانه با بحر متقارب به نام رستم‌نامه وجود دارد كه در سال 1298 / 1880 در تهران منتشر شده است . اين حماسه دربردارندهء تعدادى تحريف تاريخ ( امام على ( ع ) معاصر رستم قلمداد شده ) و موضوعات حماسى است و پرداخت آن نيز تحريف شده است . شخصيّت باستانى رستم كه در خلال سده‌ها شكل گرفته در اين‌جا صبغهء بسيار جديد و مدرن يافته است ، يعنى يك انسان مذهبى كه به اسلام گراييده است ، و در اين چاپ عاميانه اين قهرمان آتش‌پرست در جنگى از امام على شكست مىخورد و به آيين شيعه مىگرايد . » « 3 » در اينجا چيپك از چاپ سنگى منظومهء رستم‌نامه - مجموعهء حاضر - سخن گفته است ، امّا نگارنده با جستجوى بسيارى كه در فهرستهاى كتابخانهء ملّى ، مجلس ، مركزى دانشگاه تهران و آستان قدس رضوى و كتاب فهرست كتابهاى

--> ( 1 ) . رك : مقدمه بر شاهنامه ، ژول مول ، ص 41 . ( 2 ) . براى نام و مشخصات نمونه‌هايى از اين رستم‌نامه‌هاى منثور ، رك : فهرست كتابهاى خطى كتابخانهء ملى ملك ، ايرج افشار و محمد تقى دانش‌پژوه ، ج 3 / بخش 1 ، ص 410 ؛ فهرست نسخه‌هاى خطى كتابخانهء گنج‌بخش ، محمد تسبيحى ، ج 1 ، صص 210 - 212 . ( 3 ) . « ادبيات عاميانهء ايران » ، تاريخ ادبيات ايران از آغاز تا امروز ، صص 318 - 319 .